29 févr. 2008

Outrage

Some people are stupid. They are deeply stupid…

Because of cold weather, in Canada usually doors close automatically when they are not held. And for this reason I usually watch my back when I cross the doors. If somebody comes behind me, I keep the door open till the next person’s hand reaches its handle or at least its frame. If I don’t do so, the door will go directly to the face of that person. The problem though is that some people even don’t bother themselves to stretch their hands and hold the door for themselves. In these times, I will be trapped because I can not leave the door and free the way. Also I can not stay there because people want to pass.

Yes! Some people are stupid… And I am one of them.

27 févr. 2008

Fruktoj

Fruktoj
Perslingva blogisto estas trovinta ĉi supran grafikaĵon ofenda al si mem, ĉar li ŝatas oranĝon inter fruktoj. Aliaj ankaŭ estas proponintaj diversajn variantojn de la originala grafikaĵo (ankaŭ ĉi tie). Mi mem tamen ankoraŭ ne scias, ke kio estas mia propra opinio ĉi rilate. Tial mi tradukis la originalan grafikaĵon kaj prezentas ĝin ĉi tie. Mi nur memoras, ke iam Eriketo skribis, ke ŝi ne ŝatas bananon!

P.S: Ho ve! Anstataŭ perskio mi devis skribi persiko! Pardonu min!

26 févr. 2008

Hiĝabo pere de premo

Hiĝabo ne estos deviga
Mi antaŭe skribis, ke kvankam mi ne komprenas kaj ne aprobas tamen respektas (kaj samtempe kompatas) virinojn kiuj libervole decidas surmeti hiĝabon. Samloke mi ankaŭ skribis, ke miaopinie laŭeble estas necesa protekti tiujn junulinojn kies islamaj familioj premas kaj devigas ilin al kontraŭvola surmetado de hiĝaboj. Fakte en Irano mem, kiam la revolucio en 1979 komenciĝis, la islamistoj unue ne klarigis tutajn siajn intencojn. Ekzemple en tag-ĵurnalo (kies bildon mi metis ĉi tien) publikigita nur unu monato post venko de la islama revolucio oni citas Ajatolaho Taleganion (li estis unu el ĉefgvidantoj de la islamistaj revolucianoj) kiu diras: "Pri surmetado de hiĝabo ne ekzistas deviga premo". Sub tiu granda titolo oni trovas, ke speciala persekutisto de la islama revolucio asertas: "tiuj kiuj atakas al senhiĝabaj sinjorinoj estas kontraŭ la revolucio". Li ankaŭ informas pri aresto de kelkaj el tiaj atakintoj.

Malgraŭ tio ĉio, ne pasis longa tempo antaŭ tiam, kiam virinoj trovis, ke ili estas allasitaj al si mem kaj sendefendaj pri atakoj kiuj okazadas kontraŭ ili pro senhiĝabeco. La nova islama registaro ne nur ne preventis tiajn atakojn sed ankaŭ premis virinojn por, ke ili surmetu hiĝabojn. Baldaŭ la unuaj promesoj forgesiĝis kaj hodiaŭ oni scias tio kio okazas en la islama respubliko en Irano pri virinoj.

Atakitaj studentinoj en TurkioLastatempe en Turkio la islamista registaro forigis limojn kiuj ekzistas rilate surmetadon de hiĝaboj en universitatoj. La islamistoj en Irano ege ĝuis tion kaj konsideris tion kiel venko de islamo en Turkio kiel unu el aliancanoj de Usono. En Turkio mem, oni pretendis, ke la forigo de limoj nur temas pri libereco kaj oni ne devigos virinojn por surmeti hiĝabon. Bedaŭrinde tiel ŝajnas, ke islamistoj en Turkio sekvas saman planon kiel iliaj samideanoj en Irano. Ĉi tie (ankaŭ ĉi tie) oni legas, ke du mezlernejaj studentinoj en Turkio estas atakitaj per acido ĉar ili estas surmetintaj (laŭ atakintoj) maldecajn vestaĵojn. Bedaŭrinde oni ne povas atendi, por ke la polico arestu la atakintoj. Tiel iom post iom teroro establiĝos en la socio kaj la nombro de hiĝabvestitaj virinoj pliiĝos. Tiam la registaro povas pretendi, ke ĉar la turkaj virinoj estas libervole (!) elektintaj hiĝabon, do ĝi rajtas respekti tion kaj devigi hiĝabon ĉie en la lando. Tion islamistoj estas jam farintaj en Irano.

Tiu danĝera viro!

Obama vestita en tradiciaj vestaĵoj
Meza parto de lia nomo estas Hosejn [ang. Hussein] kaj Hosejn estas nomo de la ŝatata tria imamo de ŝijaistoj. Ankaŭ la nomo de la renversita eksdiktatoro en Irako estis Hosejn.

Li aperas en fotoj vestita en ŝajne arab-islamaj vestaĵoj [fakte tio estas nur afrika tradicia vestaĵo kaj ne araba].

Kaj nun tiu grupo da bizaruloj nome esperantistoj reklamas lin per sia aĉa kontraŭ-angla (aŭ eĉ eble kontraŭ-usona) lingvo Esperanto.

Ĉu vere Barack Hussein Obama havas ian ajnan ŝanĉon por elektiĝi per usonanoj?!

23 févr. 2008

Invento de fikcio

Fikcio inventiĝis, kiam unuafoje Jona venis hejmen kaj al sia edzino diris, ke li revenis malfrue je tri tagoj ĉar li estis englutita per baleno.

Ne veras, ke homoj ĉesas strebi por realigi siajn revojn ĉar ili maljuniĝas, ili maljuniĝas ĉar ili ĉesas strebi por realigo de siaj revoj.

Vivo ne estas onies travivaĵoj sed tio kiun li/ŝi memoras kaj kiel memoras.

Gabriel GARCÍA MÁRQUEZ [pr. Gabrijel Garsia Markez - nask. 1928], la kolombia verkisto kaj gajninto de Nobelpremio pri la literaturo.

21 févr. 2008

Tiu mistera signo

Signo de mia instruisto
En mezlernejo ni studis matematikon en diversaj kursoj; la algebro, geometrio, trigonometrio kaj matematika logiko. Kvankam niaj lernolibroj ofte sekvis ĝeneralajn regulojn de la matematika skribomaniero, tamen ĉiu instruisto uzis propran varianton de tiuj reguloj. Ekzemple por indiki la finon de matematikaj pruvoj.

Mi memoras, ke plejofte miaj instruistoj tute ne indikis tion kaj simple nur ĉesis skribi. Tiel ni komprenis, ke la pruvo estas finfarita. Eble nur unu aŭ du el miaj instruistoj indikis tion uzante tiun faman mallongigon Q.E.D. (latine "quod erat demonstrandum" kiu signifas "kio estis pruvenda"). Hodiaŭ mi lernis, ke en la franca lingvo oni ankaŭ povas uzi la mallongigon CQFD (fr. ce qu'il fallait démontrer). Sed ankaŭ interese mi memoras, ke unu el miaj instruistoj (mi ne memoras kiu) indikis finon de pruvo aŭ tiun de solvo per litero M sur kiu li metis du strekojn paralelajn. Mi ne certas, ke ĉu la strekoj estis horizontalaj aŭ iomete oblikvaj ĉar li manskribis tion kaj ĉiuokaze la lasta rezulto estis iomete oblikva.

Povas esti, ke tiu signo estis tute persona inventaĵo de tiu instruisto de mi. Mi interesiĝis pri ĝi kaj eĉ longtempe mi mem en universitato fine de miaj solvoj metis ĝin. Ĉu iu konas tiun signon?

Iuj usonaj armeanoj

Se iuj usonaj armeanoj en Japanio kiu havas stabilan registaron, kompetentajn policon kaj jursistemon, seksperfortas 14 jarajn knabinojn, oni facile povas imagi tion kion ili kapablas fari en Irako (kaj Afganio) kiu ne havas stabilan kaj regadokapablan registaron, kompetentan policon kaj en ĝi regnas ĥaoso.

20 févr. 2008

Floro kaj nia vivo

Se ni kapablus klare vidi miraklon de nur unu floro, tuto de nia vivo ŝanĝiĝus.
Budho

Pri la E-movado

Kvankam pensuloj de la sociaj aferoj ĉiam tra la historio ekzistis, tamen nomi ilin intelektuloj [fr. les intellectuels] kaj atribui devojn kaj trajtojn al ili komenciĝas el Francio. Depost la apero de tiu titolo, intelektuloj iam trovis prestiĝon kaj iam ne estis tiom estimataj. Tamen tio estis ĉefe dank' al la franca skolo de intelektulismo, ke oni ĉefe supozas, ke intelektuloj devas rezigni pri pripotencaj ludoj kaj vigle kritiki iliajn difektojn. Oni malofte trovas intelektulojn kiuj kiel André Malraux [pr. Andre Malro] akceptis sociajn respondecojn. Oni eĉ sugestis, ke intelektuloj pro la naturo de sia laboro ne devas akcepti postenojn kaj respondecojn. Lastaempe la vaste kritikita ekzemplo de Luc Ferry [pr. Luk Feri] kiel franca ministro pri edukado plifortigis tiun opinion. Ĉiuokaze ĝenerale ekzistas opinio, ke intelektulo devas ĉefe kritiki aferojn kaj malpli partopreni sociajn agadojn. Tiu opinio estas tiom vaste akceptata, ke iam oni forgesas direkton de la aferoj (unue esti intelektulo kaj poste kritiki difektojn) kaj pensas, ke por esti (aŭ ŝajni kiel) intelektulo la persono devas plejofte kritiki la aferojn.

Tio estas kazo de niaj amikoj Maria Sandelin kaj Ken Miner (ekz. la 19a de Februaro), kiam ili ŝajnigas ke tiu aĉa E-movado estas kvazaŭ monstro neeltenebla. Fakte kialo de ekzisto de multaj esperantistaj organizaĵoj estas multe pli simpla ol ŝato pri postenoj k. s. Ekzemple tiu tripersona rondo de nia amiko Luis por interŝanĝi librojn kaj legaĵojn estas iu simpla organizaĵo. Kiam grupo devas zorgi pri libroservo, eldoni revuojn, organizi kursojn k. t. p. nepre komplekseco de la organizaĵo pliiĝas. Tio ne okazas nepre kaj ĉiam pro avido pri postenoj kaj titoloj. Ankaŭ tiu sugesto, ke ILEI nur temas pri instruistoj kaj devas nur serĉi instruistajn membrojn estas iomete malĝusta. Eĉ faka organizaĵo bezonas membrojn sciante pri aliaj aferoj. Iu instruista organizaĵo povas serĉi helpon de kontistoj, juristoj, reklamistoj kaj kial ne eĉ profesiaj ĵurnalistoj aŭ bibliotekistoj.

Do ne ŝati organizaĵojn aŭ ne partopreni iliajn agadojn en si mem ne havigas meriton al la persono. La E-movado kaj ĝiaj organizaĵoj nepre havas difektojn kaj erarojn. Kritiki tiujn difektojn estas prava sed denunci tuton de la organizita movado kiel iu aĉa monstro estas ...

19 févr. 2008

Pri la virto de nepuraĵoj

Iam mi demandas min, ĉu eblas aprezi kopion pli aŭ almenaŭ same kiel la originalo? Ĉu esti originala estas ĉiam virto? Tion mi demandas ĉar iam kopio ŝajnas al mi tute nova, same bela kaj impresanta afero. Por mi iam kopii ne temas nur pri produkto de similaĵo sed krei tute novan verkon.

Aliflanke mi estas tute certa, ke havi puran sangon aŭ aparteni al pura etno, kulturo k. s. neniel estas virto. Mi opinias, ke iam miksi aferojn faras ilin pli bonaj. Mi ofte trovas pli grandan potencon ĉe mestizoj, mulatoj kaj aliaj miksetnaj grupoj. Miaopinie heredi du (aŭ plurajn) malsamajn kulturojn estas pli bona ol esti fermita en cirklo de nur unu el ili.

Tiaj pensoj venis al mi, kiam perdite mi vagis inter diversaj muzikvideoj. Tiu aventuro de mi komenciĝis, kiam antaŭ la ferioj de ĉi tiu semajnfino mi serĉis sur la retejo Youtube [pr. Jutjub]. Mia elirpunkto estis tiu muzikaĵo kiun mi prezentis ĉe la kristnasko sur mia blogo. Ĉu vi memoras? Ĝi temis pri kunlaboro inter James Brawn [pr. Ĝejmz Braŭn] kaj Pavarotti kaj la muzikaĵo estis "This is a man's world" [eo. jen la mondo de viroj]. Ĝia originala versio estas kantita de James Brawn. Sed mi trovis, ke aldone al tiuj versioj ekzistas aliaj versioj de tiu muzikaĵo kantitaj de aliaj kantist(in)oj. Inter ili, mi hazarde falis sur tiu versio kantita de Natacha Atlas [pr. Nataŝa Atlas]. Tiu estis versio kiu kaptis min, sorĉis min kaj ege impresis min. Kial? Ĉar mi trovis ŝian voĉon ege bela kaj la muzikon miksita de mezorientaj kaj okcidentaj ritmoj. Natacha Atlas mem kvankam belga kantistino tamen havas radikojn en maroka, egipta, brita kaj palestina kulturoj! Ŝi estas duonjuda duonislamano. Sed tio ĉio apud ŝia arto estas nenio. Aŭskultu ŝian kanton! De tie mi kondukiĝis al alia kopio same (eĉ eble pli) bela kiel (ol) la originalo. Jen "Mon amie la Rose" [eo. Mia amiko la rozo] ankaŭ kantita de Natacha. Ĝia originalo estas kantita de la franca kantistino Françoise Hardy [pr. Fransaŭaz Hardi]. Mi pensas, ĝis kiu grado eblas havi tiajn miksaĵojn? Ĉu ĉiam unu el iliaj eroj devas esti okcidenta? Mia respondo al la dua demando estis ne! Mi trovis kantaĵon kantita de Natacha Atlas kiu bele ornamas mistikan etoson de ĉefverko farita en Sud-Koreo. Temas pri la ege laŭdita kinfilmo Bin Jip [pr. Bin ĝip - eo. neloĝataj domoj] en kiu estas kanto Gafsa [urbo en Maroko] kantita de Natacha. La filmo mem estas granda verko sed la kanto same aprezebla. Mi ege ĝuis tiujn miksaĵojn de kulturoj, verkojn same bone faritaj ĉerpante ion el originalaj verkoj de aliaj.

14 févr. 2008

Foto

Rigardo - Angela Blank© Angela Blank - Moskvo, Rusio.

Rivelanta kolero

Regantoj en la islama respubliko estas ege koleraj. Tio estas pro sukcesa murdo de Imad Mugniah [ang. Imad Mughniyeh], kiu estis unu el ĉefkomandantoj de Hezbolaho (organizaĵo en Libano!) por sekretaj operocioj. Minacoj kontraŭ Israelo per Nasrelaho kiu estas ĉefgvidanto de Hezbolaho estas kompreneblaj. Sed kial la islama respubliko estas tiom kolera? Multaj analizantoj suspektas, ke Mugniah estis ĉefoficiero por konekti la islaman respublikon kun Sirio, palestinaj teroristaj organizaĵoj kiuj estas en Sirio kaj Hezbolaho en Libano. Pro lia morto, Irano malpli efike kapablos agi kontraŭ Israelo kaj Usono pere de tiuj grupoj. Ankaŭ murdo de Mugniah estas granda fiasko por siriaj sekurecaj organizaĵoj (oni murdis lin en Damasko, proksimume de iu irana lernejo tie kaj kiam la irana ministro pri eksterlandaj aferoj iris viziti tiun landon - tio ŝajnas pli ol hazardo). Kvankam propagandaparato de la islama respubliko (kaj ankaŭ Sirio) nomis la murdon iu terorisma ago, tamen eĉ inter irananoj malmultaj samopinias kun tiu titolo. Mugniah estis komandanto de armitaj operacioj, bone protektita kaj ne civilulo. Tial multaj (ankaŭ mi) opinias, ke lia murdo ne konsideriĝu kiel terorisma ago. Ĉiuokaze la murdo de Mugniah kaŭzis neniun simpation. Eĉ en Kuvajto oni esprimis ĝojon pro lia murdo.

13 févr. 2008

Misinformoj

Kvankam tono de miaj skribaĵoj iam montras min kiel fervora batalanto por Esperanto, tamen kiel mi antaŭe skribis (tie kaj ĉi tie) ĝi por mi estas nur iu lingvo, komunikilo kaj perilo por esprimi min. Mi tute ne intencas rigardi ĝin kiel sankta kaj nekritikebla afero.

Kompreneble ĉiu kongreso kaj kunveno de esperantistoj estas oportuno por prezenti ĝin al la publiko kaj produkti novaĵojn pri ĝi. Bedaŭrinde iam tiuj oportunoj iĝas misoportunoj. Tio estas kazo de la Kvina Azia Kongreso de Esperanto kiu okazas en Bangaloro en Barato de la 12-a ĝis 15-a de februaro. Mi opinias, ke organizantoj devas pli atenti por ne doni malĝustajn informojn pri Esperanto. Ĉi tie oni legas, ke pli ol 30 milionoj da homoj scias ĝin (ĉu scipovas aŭ nur konas ĝin?). Mi komprenas, ke por impresi loĝantojn de lando kiu havas miliardan populacion, oni devas uzi astronomiajn numerojn! sed kun ĉiu maniero de pritaksado tiu numero estas tro. Ankaŭ ĉi tie oni esprimas deziron, ke iu tago venu kiam ĉiuj en la mondo parolu (ĉu nur?) unu lingvon - Esperanto. Tio ankaŭ estas stranga deziro laŭ mia opinio. Almenaŭ mi ne havas tiun deziron!

11 févr. 2008

El Kanado al Usono

Pasintsemajne mi ricevis retmesaĝon kiu invitis min por iĝi membro de la usona asocio pri la scienco optiko (ang. the Optical Society of America - OSA). Plejeble ili estas trovintaj miajn nomon kaj retadreson rigardante aŭ la retpaĝon de nia universitato aŭ ĉar mi estas jam membro de la Kanada Asocio de Fizikistoj. Kompreneble ĉar por nia kariero, esti membro de sciencaj organizaĵoj estas grava, mi akceptis la inviton... tiel (kaj pagante 100 usonajn dolarojn) mi iĝis membro de scienca organizaĵo en iu lando al kiu mi plejeble eĉ ne povas vojaĝi! Tio montras, ke en Usono naskiĝloko de iu homo estas malpli problema por la sciencaj organizaĵoj ol prisekurecaj organizaĵoj. Bedaŭrinde en Kanado mem neniu organizaĵo engrupigas fakulojn de la optika scienco sed ekzistas sekcio de la kanada asocio de fizikistoj kiu rilatas al ili.

10 févr. 2008

Vortaro kaj glavoj

Hodiaŭ mi havas du demandojn:

Unue ĉu oni konas senpagan aŭ malmultekostan (ekz. malpli ol 20 usonaj dolaroj) komputilan vortarprogramon, kiu donas signifon de anglaj vortoj anglalingve kaj funkcias sen bezono al la interreto? Fakte mi nun havas la vortaron Oxford SuperLex kiu donas francajn ekvivalentojn de anglaj vortoj kaj inverse. Tamen iam, kiam mia komputilo ne estas konektita al la interreto mi bezonas scii diversajn signifojn de iu angla vorto priskribitajn en la angla lingvo. Ĉu oni konas tian vortarprogramon por la angla lingvo (kaj funkciante sur Vindozo)?

Due ĉi-vendrede mi spektis la japanan animacion Bleach [pr. Bliĉ]. En tiu animacio, glavojn kiujn protagonistoj uzas, nomiĝas Zanpakuto. Laŭforme Zanpakuto estas simila al la samuraja reala glavo kiu nomiĝas 'Katana', sed en la fikcia mondo de la animacio ĝi havas supernaturajn karakterizaĵojn. Mi interesiĝis lerni pri tiu nomo kaj serĉis sur la interreto. Tiel ŝajnas, ke laŭvorte Zanpakuto signifas spiritotranĉantan glavon. Kiel oni dividu diversajn partojn de tiu kombinaĵo? Ĉu ekzemple Zan+pakuto? Kaj kio estas ĝusta prononco de la vorto? En la surretaj vikioj oni skribas ĝin Zanpakuto sed en la animacio (dublita al la angla lingvo) oni esprimas ĝin kiel Zanpakto. Kiu prononcoformo estas ĝusta?

8 févr. 2008

Jam ekzistas internacia lingvo!

Iuj delegitoj estis prezentitaj novan proponon. Tiutage oni volis debati pri la propono. Post kelkaj prelegetoj, la franca delegito staris, fiere rigardis al aliaj delegitoj kaj franclingve diris: rigardu viajn pasportojn!

Li atendis kelkajn sekundojn kaj denove ripetis: rigardu viajn pasportojn.

Kelkaj ĉeestantoj rigardis siajn pasportojn sed aliaj nur rigardis tiun viron. Post iom da silento, li daŭrigis: oni jam havas internacian lingvon. Ĝi estas la franca*!

Hodiaŭ kompare al la angla lingvo, situacio de la franca lingvo en la mondo estas mizera. Eĉ en Kebekio oni per forto de diversaj leĝoj provas protekti ĝin. Jes en tiu tago, fiero (aŭ pli ĝuste diri orgojlo) de iuj francanoj haltigis Esperanton. La franca lingvo ne konservis sian pozicion eterne. Ĉu oni pensas, ke la angla lingvo havas pli bonan sorton ol la franca? Se jes, do fieru pri ĝi!

* Tiu evento okazis en la ligo de nacioj (antaŭ la UNo) kiam kelkaj delegitoj proponis Esperanton kiel internacia lingvo. Tiam kiam la evento okazis la ĉefa diplomatia lingvo en la mondo estis la franca. Ĉar vojaĝoj ne estis facilaj kaj plejofte nur diplomatoj posedis pasportojn, ili ofte skribiĝis en la franca lingvo. Plejparto de diplomatoj (eble ĉiuj el ili) scipovis la francan lingvon.

7 févr. 2008

Beaufront en nia tempo

Ne estas stranga, ke en ĉiu epoko homo kiel Beaufront aperas, tre bone lernas Esperanton kaj poste komencas kontraŭi ĝin kaj plani ĝian malaperigon. Dum la originala Beaufront estis alligita al la franca lingvo, la nuna Beaufront estas alligita al la angla.

6 févr. 2008

Invito al prudento

Antaŭe en alia blogskribaĵo mi jam grumbletis pri danĝeroj kiuj minacas la sciencon kiam nefakula publiko miskomprenas aŭ malĝuste interpretas la sciencon. Tiel ŝajnas, ke mia studofako, la fiziko, estas la plej alloga tereno por cerbumadoj kaj filozofiumadoj de nefakuloj. Fakte multaj edukitaj homoj el aliaj profesioj kaj metioj ĵus post emeritiĝo en si mem trovas nerezisteblan intereson por solvi problemojn de la fiziko aŭ notigi erarojn de elstaraj fizikistoj. Tio estas ĉar la fiziko pristudas aferojn kiuj interesas ĉiun inteligentan homon; la originoj de la universo, vivo kaj inteligento, roloj de materio kaj energio en ilia apero, k. s. Nepre neniu saĝa sciencisto deziru preventi pripensadojn kaj reagojn de nefakuloj rilate sian studobranĉon. Tamen la sciencistoj devas pacience instrui la publikon kaj averti ilin pri iliaj miskomprenoj.

Mi opinias, ke ĉe nefakuloj multaj miskomprenoj rilate sciencon okazas, ĉar ili lingve miskomprenas prisciencajn esprimojn. Sinjorino Helen Quinn kiu estas fizikisto pri elementaj partikloj en tiu ĉi artikolo skribas pri lingvaj problemoj rilate prisciencajn komunikadojn kun nefakuloj. Se vi scipovas la anglan lingvon kaj interesiĝas pri sociologiaj aspektoj de la scienca procezo mi konsilas, ke vi legu ĝin. Sinjorino Quinn bone priklarigas diferencojn kiuj ekzistas inter signifoj de la vortoj kredo, scio, hipotezo, teorio kaj modelo kiam sciencisto uzas ilin kaj kiam oni uzas ilin dum ĉiutagaj konversacioj.

En tiu blogero mi volas prezenti ekzemplojn de vortoj kiuj en la scienco (pli en la fiziko) havas signifojn preter tiuj signifoj kiujn ili ordinare en ĉiutaga lingvouzado havas. La vorto mekanika laboro (ofte oni nur diras laboro) havas rigoran difinon; ĝi estas produto de forto aplikata al objekto kaj distanco tra kiu la objekto movas pro tiu forto. Tiel se oni aplikas forton al objekto sed ĝi ne movas kvanto de la farita [mekanika] laboro estas nul. Ankaŭ se objekto movas sed neniu forto aplikiĝas al ĝi la kvanto de laboro farita sur ĝi estas nul. Oni povas ankaŭ havi negativan kvanton de la mekanika laboro. Do la leganto vidas, ke la signifo de la vorto laboro en la fiziko ne estas kiel ĝia signifo dum la ĉiutagaj uzadoj.

En la ordinara lingvo la angla vorto “spin” signifas rotacion. En la fiziko oni konsideras spinon por ĉiu elementa partiklo (ang. spin). Sed la fizika spino havas nenian rilaton kun materia rotacio. Por studentoj eĉ en la fizikaj lernolibroj [dum la unuaj jaroj de la universitato] oni ofte skribas pri spino kiel imanenta angula momanto de partiklo. Bedaŭrinde kiam oni prezentas rilaton inter magneta dipolo de partiklo kaj ĝia spino, multaj studantoj pro analogio kun movanta (ankaŭ povas esti rotacianta) ŝarĝo kiu en la klasika elektrodinamiko produktas magnetan kampon ĉirkaŭ si, tuj pensas pri la partiklo kiel rotacianta objekto. Tio ne estas ĝusta. En la kvantuma fiziko, spino estas kvanto kiu montras simetrion de partiklo kiam oni konsideras ĝin el alia angulo (kvazaŭ oni turnas ĝin). Partiklo kun spino nul estas kiel punkto. Ĝiaj kvalitoj estas samaj el ĉiuj anguloj. Se partiklo havas samajn kvalitojn kiam oni turnas ĝin je 360° (unu kompleta rivoluo), ĝia spino estas unu. Partiklo kiu montras samajn kvalitojn post ĉiu duonrivoluo havas spinon 2. Multaj elementaj partikloj havas spinon ½. Tio signifas, ke ili montras samajn kvalitojn kiam oni turnas ilin dufoje (2×360° = 720°, kaj ne post nur unu kompleta rivoluo!). Do vi vidas, ke la kvantuma spino havas nenian rilaton kun la vera rotacio.

La lasta ekzemplo estas kvantuma kromodinamiko (ang. Quantum Chromodynamics – QCD). En la angla lingvo, la vorto “Chromodynamics” signifas dinamikon de koloroj. Fakte en la kvantuma kromodinamiko oni studas interagojn de kvarkoj kiuj estas konsistigantoj de elementaj partikloj. Ili estas tiom malgrandaj, ke la nocio koloro pri ili estas tute sensenca. Tamen fizikistoj estas nomintaj iujn el iliaj [kvantumaj] kvalitoj koloroj kaj tial tiu branĉo de la fiziko kiu studas efikojn de tiuj kvalitoj nomiĝas kromodinamiko.

Mi esperas, ke tiuj ekzemploj konvinkas vin por esti pli prudentaj kiam vi filozofiumas pri sciencaj asertoj.

4 févr. 2008

Ritoj de la moderna epoko

Inter ritoj de nia moderna epoko, kies originoj ne troviĝas en la antikva tempo, unu interesa rito estas tiu de inĝenieriĝo. En la nordameriko (precipe en Kanado) studentoj de la inĝenieraj fakoj proksimume de fino de siaj studoj partoprenas en ceremonio kaj surmetas ringon. Ĝin oni surmetas sur maldika fingro de sia labormano (preferata mano por fari laborojn). Tiu ringo estas simbolo pri sindediĉo pri la inĝeniera profesio kaj akcepti respondecojn de la metio. Oni rakontas, ke la ringoj estas faritaj el ŝtalo uzita en iu ponto dek kilometroj for de la urbo Kebeko. Tiu ponto pro malbona konstruado disfalis. Kvankam multaj dubas pri ĝusteco de la historio tamen la fera ringo (iam el ŝtalo) ankoraŭ vaste uziĝas en Kanado kaj Usono.


P.S: Mi ne kunportas tiun ringon unue ĉar mi ne faris miajn studojn en Kanado kaj due ĉar mi ne estas inĝeniero!

1 févr. 2008

Konfeso

konfeso

Tiu diablo!

Mikrosofto kaj Jahuo
En kelkaj sciencfikciaj verkoj, oni ne plu imagas ŝtatojn kiel tiranoj de la rakonto. En ili transnaciaj korporacioj ludas tiun rolon. La firmao Mikrosofto per multaj konsideriĝas kiel enkarniĝo de la diablo mem. Enkarniĝo de ĉiu malbonaĵo kiun oni povas imagi pri sovaĝa sangosuĉanta kapitalismo. Mi ne estas certa, ke ĉu tiaj opinioj estas pravaj (eĉ pravigeblaj) aŭ ne. Mi mem ne ege entuziasmas pri la mastruma sistemo Vindozo kaj la programaro MS-Office. Malgraŭ tio ĉio, mi eble ne tiel severe prijuĝu la firmaon. Kelkaj gravaj atingoj kaj sukcesoj de Mikrosofto nepre ne estas malagnoskeblaj.

Ĉi lastatempe tiel ŝajnas, ke la firmao Mikrosoft grade perdas (aŭ timas perdi) sian pozicion en la merkato de mastrumaj sistemoj (ne miskomprenu ankoraŭ pli ol 90% da personaj komputiloj uzas Vindozon) kaj poroficejaj programaroj. Tial Mikrosofto eniris merkaton de komputilaj ludoj kaj kreis iksbokson (ang. XBOX). Ĝi ankaŭ intencas preni parton de la merkato pri aliaj informadikaj varoj.

Nun eblas kompreni kial Mikrosofto proponis 44.6 miliardojn da dolaroj por aĉeti la interretan firmaon Yahoo [pr. Jahu]. Mi pensas, ke Mikrosofto jam delonge havas interretan branĉon MSN (ĉu mi eraras?). Tiel ŝajnas ke dum Guglo plifortiĝas, Mikrosofto serĉas pli grandan parton en la merkato de la interretaj servoj. Ĉu Yahoo akceptos proponon de Mikrosofto kaj kion novan Mikrosofto povas alporti al la interretaj servoj? Tion ni komprenos pliposte.