30 nov. 2009

Malpermeson kiun mi ne komprenas

En du antaŭaj blogeroj (tie kaj ĉi-tie) mi skribis, ke mi komprenas kaj subtenas protekton de junulinoj el islamaj familioj kiam ili pro premo de siaj familioj devas surmeti hiĝabon. Tio estas kazo de malpermeso por surmeti hiĝabon en lernejoj (de Francio). Mi tamen ne komprenas kial en Svislando oni decidis malpremesi konstruon de Minaretoj* (en esperantlingva vikipedio kaj Revo oni skribas minareto sed miaopinie la vorto minaro estas sufiĉa kaj pli proksima al la origina araba vorto). Konstrui ilin ne estas krimo kaj ili ne estas helpiloj por krimo. Mi tre ŝatas legi argumentojn de favorantoj de tiu nova malpermeso.

Unu argumento kiun mi aŭdis estis tio, ke kial oni ne protestas kontraŭ Saud-Arabio kaj aliaj arabaj landoj kiam ili ne permesas konstruon de kristanaj preĝejoj en siaj landoj. Nu! Tio ne ŝajnas tiom valida argumento al mi. En la menciitaj landoj oni ankaŭ torturas kaj civitanoj tie ankaŭ ne rajtas elekti siajn regantojn demokratie. Ĉu oni deziras ankaŭ imiti tiujn aspektojn de la menciitaj landoj? Finfine ie devas esti diferenco inter Svislando kaj arabaj landoj, ĉu ne?


* Nu mi rigardis la akademian vortaron kaj tiel ŝajnas, ke la vorto minareto estas jam oficialigita per la unua aldono. Tial mi plu uzu tiun oficialan vorton.

27 nov. 2009

Konsekvenceco

En Kanado almigrintoj povas peti kanadan civitanecon. Por akiri ĝin ili ankaŭ devas pasigi skriban ekzamenon en kiu ili elmontru sian scipovon de unu el la du oficialaj lingvoj (la angla aŭ/kaj la franca) kaj respondi demandojn pri la historio, geografio, ekonomio, socio, leĝaro kaj la politika sistemo de Kanado. Por pretigi sin por tiu ekzameno la ministrio de la almigrado kaj civitaneco donas libreton al la petantoj. Longtempe tiu libreto enhavis tre ĝeneralajn aspektojn de la supre menciitaj temoj kaj malpli amplekse kovris ilin. Lastatempe oni ĝisdatigis tiun gvidlibreton kaj aldonis al ĝia amplekseco. Miaopinie tio estas bona faro (kvankam mi mem ĉiam havis problemon parkerigi datojn, nomojn, lokojn, k.t.p). Sed en la libreto estas nekonsekvenceco kiu ĝenas min.

Ie en la nova gvidlibreto oni mencias, ke "barbaraj kulturaj kutimoj" kiel "honormurdo kaj detranĉo sur generaj organoj [de malplenkreskuloj pro religiaj kialoj]" ne estas akceptataj en la kanada socio. Nu, pri honormurdo mi havas nenian proteston. Ĝi estas abomeninda krimo kaj devas severe puniĝi. Mi eĉ ne estas kontraŭ absoluta malpermeso rilate detranĉojn sur generaj organoj de malplenkreskuloj pro religiaj kialoj. Sed tiel ŝajnas, ke novaj aludoj en la libreto ĉefe celas almigrintojn islamajn aŭ/kaj el la mezoriento, kaj afriko. Precipe tiu mencio pri detranĉoj sur generaj organoj ŝajnas esti ĉefe destinita al tiu praktiko sur knabinoj. Mi mem kiam estis infano estis cirkumcidita [tio estas kutimo en la mezoriento kvankam pri mi ne estis pro religiaj kialoj]. Laŭ mia kompreno judoj ankaŭ depost longa tempo en Kanado kaj Usono cirkumcidas siajn infanojn. Tio kompreneble ne povas esti konsiderata kiel "barbara kultura kutimo" per verkistoj de la gvidlibro! Kaj kio pri geadoleskuloj kiuj en Eŭropo, Usono kaj Kanado faras korpan traboradon. Tio ankaŭ ŝajne ne estas konsiderata kiel "barbara kultura kutimo". Por mi estas laŭdinda, ke Kanado ne bonvenigas "barbarajn kulturajn kutimojn". Samtempe mi deziras, ke vortoj kaj faroj estu pli konsekvencaj.

Blogero de Paula pri tatuaĵoj sur vizaĝo de ne ankoraŭ tute plenkreskula junulino.

26 nov. 2009

Aŭdi

Hieraŭ matene por veni al la laboro mi uzis tramon kaj ĉar mi altramiĝas en la unua stacio, do mi havis eblecon sidi sur seĝo. Kutime kiam mi povas en tramo aŭ trajno sidi, tiam mi ofte komencas trarigardi revuon mian kaj tiel profitas la vojaĝodaŭron. Hieraŭ ankaŭ mi foliumis revuon kiam mi aŭdis sonon de muziko. Tiu sono por mi ne estis tiom laŭta sed ja ĝena. Mi konstatis, ke kiel iam okazas, junulo estas metinta enorelajn aŭdilojn kaj laŭte aŭskultas muzikon. En tiuj okazoj tuto de la muziko ne estas rekonebla per aliaj sed mi povis aŭdi batojn de frapinstrumentoj en la muziko. Tiam mi pensis, ke ho ve! Se mi kapablas aŭdi tiun muzikon el distanco unu metro aŭ du malproksima de tiu junulo, tiam kio okazas nun en liaj (aŭ ŝiaj ĉar mi ne turnis kapon por rigardi lin aŭ ŝin) oreloj. Enorelaj aŭdiloj estas konstruitaj por direkti ondojn de la sono rekte al oreloj. Pro tio granda procento (supozu 80%) de la sonoenergio iras en oreloj. Dum en tiu tempo mi ricevis nur ĉirkaŭ 3%-4% de la sonoenergio kaj tio estis nur kelketaj decibeloj da sonopremo mi pensas ke liaj oreloj tiam rekte ricevis kelk-dek decibelojn da sonopremo.

Por sonoj pli laŭtaj ol 140 dB, eĉ mallonga aŭdado povas kaŭzi porĉiamajn difektojn en oreloj. Aŭskulti muzikon per sonopremoj ĉirkaŭ 90-95 dB por longa tempo povas kaŭzi similajn difektojn (Rigardu tabelon ĉi-tie en la angla lingvo).

23 nov. 2009

De kiu nacio estis Adamo kaj Evo?

Angla, franca kaj irana personoj rigardis filmon pri la vivo de Adamo kaj Evo en Edeno.
La angla diris: Kia kvieto kaj sereneco! Mi estas certa, ke ili estas anglaj.
La franca persono diris: Ili estas nudaj, belaj kaj amoras. Mi estas certa, ke ili estas francaj!
La irana persono diris: Ili ne havas vestaĵojn. Al ili mankas domo! Ili havas nur pomon por manĝi kaj malgraŭ tio ĉio ili pensas, ke ili estas en edeno! Centprocente ili estas iranaj!

20 nov. 2009

Nesimplaj linioj

Ne simplaj linioj!

Manifesto de ordinara vivo

Iufoje mi pensas, ke kial voĉoj de ekstremistoj aŭdiĝas tiom laŭte. Nu, mi pensas, ke ekzemple homo kiel Nidal Malik Hasan estas ĉefe ignorita dum tuto de sia vivo sed kiam li iras kaj pafmortigas homojn subite ĉiuj interesiĝas pri li, liaj religiaj konvinkoj, liaj personaj sukcesoj kaj malsukcesoj. Tiel ŝajnas, ke lia ekstrema krimo agas kiel deklaro.

Kion pri tiuj homoj kiuj ne deziras mortigi aliajn? Homoj kiuj ne inkliniĝas al ekstremaj ideoj? Nu! Tiuj homoj vivas. Ili havas siajn ordinarajn problemojn kaj ĉiutagajn travivaĵojn. Ni neniam aŭdas pri ili. Ĉiuokaze ili estas ordinaraj. Neniu ago ilia estas deklaro. Ni neniam konsideras ordinaran travivadon kiel deklaro. Kiel manifesto.

19 nov. 2009

Alia misinterpreto

Averto: bildoj en retpaĝoj ligitaj al tiu ĉi blogero povas ege ĝeni rigardantojn.

Inter tv-kanaloj kiujn mi kapablas rigardi paginte iun bazan kotizon, ankaŭ estas prireligia tv-kanalo. Mi ofte ne rigardas ĝin sed unufoje kiam hazarde mi ekrigardis ĝin mi estis ŝokita; kristana pastro parolis pri la libro de apokalipso kaj li priklarigis signojn de la fino por la mondo. Mi sentis stuporon kiam li elnombris situacion en Irano, la gripon H1N1 kaj konflikton inter araboj kaj Israelo inter signoj jam anoncitaj en la libro de apokalipso. Ankoraŭ sur la interreto oni povas legi signojn de la fino de nia mondo kvazaŭ tiu fino tre baldaŭ okazos.

Islamanoj ankaŭ havas similajn kredojn. Unu protagonisto de la fina tago laŭ islama tradicio nomiĝas Daĝal. Li estas persono kiu laŭ la islamaj rakontoj pretendos esti profeto kies celo estas savi la mondon. Laŭ islama tradicio Daĝal havas rekoneblan aspekton. Antaŭ nelonge sur islamaj-iranaj blogoj komencis cirkuli informoj pri naskiĝo de Daĝal. Tiuj retskribaĵoj mencias, ke li estas naskita en Israelo (ho diablaj israelanoj) kaj havas nur unu okulon [1], [2], [3], [4]. Feliĉe iuj islamanoj havis almenaŭ tiom da saĝeco por iri kaj studi la novaĵon. Ili malkovris, ke la bebo montrita en la bildoj estas knabineto (do ne povas esti Daĝal ĉar li devas esti viro). Tiu bebo naskiĝis ne en Israelo sed en Ĉenajo en Barato kaj suferis pro hereda malsano ciklopio (misformita kapo kun apero de nur unu okulo). Feliĉe beboj malsanaj je tiu minformiĝo ne kapablos vivteni kaj povra knabineto forpasis nur unu monato post naskiĝo.

Mia celo por skribi tiujn informojn estas averti pri stultecoj kiuj kvankam en miaj skribaĵoj ofte estas ege evidentaj sed povas esti enkondukoj al pli subtilaj misjuĝoj kaj stultaĵoj. Mia espero estas veki racion de kelketaj homoj.

16 nov. 2009

El Avesto (27)

Jen traduko de la tria verso de la tria kanto (la ĉapitro 30) de la unua parto de Gathao (Ahnavajiti). Ĝia transskribo estas:

At to ma-inju puruje ja jema hvafena asrevatem manahiĉa vacahiĉa ŝjaocanoi hi vahjo akemĉa asĉa hudonĝo ereŝ viŝjata noit duĵdanĝo.

Ĝia traduko estas:

La spiritoparo kiu je la komenco aperis en la menso estas la paro de la Bono kaj la Malbono je la paroloj kaj faroj. Saĝa persono elektsekvos la Bonon sed nesaĝa ne tiel faros.

Tie ekzistas granda debato, ke ĉu zoroastrismo estas dualista aŭ moteisma religio. En tiu ĉi verso Zoroastro klare aludas al du konceptoj kiuj ekde la komenco aperis en la menso kaj manifestiĝas en paroloj kaj faroj (morala dualismo). Filozofio de zoroastrismo aliloke ankaŭ rekonas la kosman dualismon. Tamen kelkaj esploristoj opinias, ke en sia kerno instruoj de mazdaismo estas monotesitaj.

Arkivo de tradukoj de Avesto.

13 nov. 2009

Eĉ la registaro devas defendi sin

Amikoj! Dankon pro viaj afablaj vortoj. Nun mi estas multe pli bona kvankam simptomoj de gripo daŭris almenaŭ ĝis hodiaŭ vendrede.

Hodiaŭ la suprema kortumo de Kanado (laŭ la esperantlingva vikipedio Suverena Kortumo) komencis aŭdi agrumentojn kontraŭ kaj favore al leĝa decido de federa kortumo laŭ kiu la kanada registaro devas revenigi Omar Ĥadr al Kanado. Omar Ĥadr havas kanadan civitanecon kaj estas arestita en Afganio. Li estas akuzita pri murdo de usona soldato kaj ĝis nun estas kaptita en Guantanamo. Omar Ĥadr kaj liaj familianoj estas apenaŭ elmontritaj lojalecon al Kanado kaj valoroj de tiu lando. Tamen liaj defendantoj argumentas, ke je tempo de aresto li estis nur 15-jaraĝa kaj do infan-soldato. Tial li mem estas viktimo sed ne krimulo. Ankaŭ iuj argumentas, ke oni estas atinginta konfesojn de li sub torturo (tion ne permesas kanada leĝaro). La registaro de Kanado argumentas, ke kortumo ne rajtas devigi registaron al revenigado de persono kiu estas akuzita pri tiaj seriozaj krimoj (murdo) kaj tiu estas sintrudo je eksterlandaj aferoj. Mi ne scias, ke la suprema kortumo de Kanado finfine kion decidos sed tio plaĉas al mi, ke en Kanado la regsiatro devas defendi sin en kortumoj, kaj oni ne konsideras tiom apartan statuon por ĝi. Tio plaĉas al mi pli ol situacio en islama respubliko en Irano, kie viktimoj se estas kontraŭ la registaro neniam povas esperi justecon.

La ĉefa juĝisto de la suprema kortumo de Kanado estas s-ino Beverley McLachlin. Ŝi kaj ok aliaj juĝistoj faras la supreman kortumon.

10 nov. 2009

Mi, travivanto de gripo

Gripo ne mortigis min sed faris mian vivon mizera! Lastsabate vespere tre rapide simptomoj de gripo aperis en mi. Mi ne scias, ke ĉu tio estis la gripo H1N1 aŭ la ordinara sezona gripo, sed tuto de la semajnfino mi estis senpotenca. Kontraŭe al malvarmumo siptomoj de gripo kulminas tre rapide (2-3 horoj). Do sabate nokte mi havis altan febron kaj neelteneblan doloron je la kapo kaj muskoloj. Mi ripozis dimanĉe kaj lunde sed ankoraŭ (marde) ne estas tute resanigita. Post kulmino de ĝiaj simptomoj se ne okazos medicinaj komplikaĵoj ofte necesas fari nenion kaj la gripo kun tempopaso malaperos (imuna sistemo de la korpo malaperigos ĝin). Malgraŭ tio, la simptomoj de gripo povas daŭri dum unu semajno ĝis dek tagoj (dum tiu periodo mia vivo estos mizera).

2 nov. 2009

Virto kaj demokratio

Tie ekzistas diversaj argumentoj favore al demokratio kiel pli efika regada metodo kompare al aliaj formoj de la socia regado. Mi opinias, ke la plej malbona inter ili estas tiu argumento kiu asertas, ke homamasoj kolektive decidas pli saĝe ol ĝiaj individuaj anoj. Tiu ideo estas surbaze de eksperimento farita de s-ro Francis Galton. En Anglio dum agrikultura foiro okazis ludo en kiu partoprenintoj devis diveni pezon de virbovo. Ĉirkaŭ 800 homoj el kiuj iuj estis farmistoj kaj la aliaj nefakulaj pasantoj skribis siajn divenojn sur paperetoj. Galton atendis, ke mezonombro de la divenoj estu konsidereble malproksima de la vera peza de la bovo ĉar nur malmultaj el la divenintoj estis profesie spertaj pri la afero (farmistoj). Surprize s-ro Galton trovis, ke meznombro de divenoj estis nur unu funto malpli ol la vera pezo de la virbovo (okcent personoj kolektive kaj meznombre estis divenintaj la pezon de la virbovo egala al 1197 funtoj kaj ĝi vere pezis 1198 funtojn). Ĉu tio pruvas, ke la homgrupoj kolektive pli saĝe ol individuoj decidas? Mi ne tiel pensas.

Mia unua problemo kun la eksperimento de s-ro Galton estas ĝia scienca valoro. Se oni farus 10 eksperimentojn pri divenado de la pezo de virbovoj en 10 diversaj foiroj kaj rezultoj de pli ol 5 el tiuj eksperimentoj estus konsidereble proksima al la veraj pezoj de la bovoj, tiam oni povus konkludi, ke la homgrupoj verŝajne pli bone ol siaj individuaj anoj divenas (kvankam eĉ en tiu kazo oni devus rigore taksi efikojn de diversaj probablaj faktoroj en la rezultoj). Cetere oni povas facile konstati, ke pasantoj en agrikulturaj foiroj eĉ se ne profesiaj farmistoj devas havi ian pli precizan ideon pri pezo de bovoj (ekzemple kio okazus se oni farus similan ludon pri diveno de pezo de bovo en libra foiro)? Cetere oni devas zorgi pri influo de anoj de la grupo unu sur la aliaj. Jam depost Freud oni scias, ke en grupoj homoj agas malsame de kiam ili estas liberaj de la influo de la grupo. S-ro Galton devas pliprecizigi, ke ĉu la divenintoj rajtis interŝanĝi ideojn inter si kaj dum ili individue skribis siajn divenojn sur paperpecoj ĉu ili ne kapablis vidi divenojn de aliaj. Sciencaj branĉoj eĉ prihomaj devas apogi sur sciencaj metodoj de observo kaj eviti konkludojn surbaze de anekdotoj kaj nepruvitaĵoj. En sociologio same kiel medicino estas preferata uzi metodojn kiel unuflanke hazardaj (en. single-blind trials) kaj ambaŭflanke hazardaj (en. double blind trials) eksperimentoj.

Ĉiuokaze miaopinie tie devas esti pli bonaj argumentoj favore al la demokratio, sed ne tiu supra!

Tie estas libro surbaze de eksperimentoj de s-ro Galton pri saĝeco de homgrupoj (en. the wisdom of crowds) verkita de James Surowiecki.

La ĉefa ideo pri tiu ĉi blogero venas de jena blogskribaĵo.